Tags

, , , ,

Uit een kindermond: ‘In de herfst is er sinterklaas, in de winter de kerstman, in de lente de paasklok, maar in de zomer zijn er geen kadootjes. Gelukkig ben ik dan jarig.’

Verjaardagsscène: Matthew, 3 jaar, zit voor een berg pakjes, met veel liefde gekocht en gestapeld door de bijna ontelbare nieuw-samengestelde ouders en grootouders. De derde doos die uit het geschenkpapier tevoorschijn komt, betovert hem helemaal. Verwarring slaat toe. Binnenin hem woedt een strijd tussen gehoorzamen aan de volwassen stemmen die hem aanmoedigen om de andere kadootjes te openen en zijn eigen borrelend verlangen zich in het spel te smijten. Vertwijfeling alom. Eindresultaat, een wenend kind en beschaamd-teleurgestelde volwassenen.

De grote Chinese filosoof Lao Tse schreef het al in de 6e eeuw voor Christus: ‘Er is geen groter onheil dan niet weten van genoeg.’ In de meer proletarische versie van de jaren ’60 verwoord door toenmalig premier Paul Vanden Boeynants klinkt het: ‘Trop is te veel en te veel is trop’. In onze tijd zingt Admiral Freebee het uit in Too much of everything. *

In The soul of money beschrijft Lynne Twist de gevolgen van ‘De op winstgerichte commerciële en culturele boodschappen, die suggereren dat we met geld geluk kunnen kopen. We gaan deze slogans geloven en beginnen buiten onszelf te kijken om vervuld te zijn. (…) We laten onze ziel in de steek en groeien steeds verder weg van onze kernwaarden en onze hoogste engagementen.’ Wanneer we hier bij stilstaan kunnen we op een dieper niveau het besef vinden dat over-consumeren niet bijdraagt tot meer blijheid, geluk en dankbaarheid.

kind-zeepbel-1170x300

In Discipline. Overleven in overvloed stelt Marli Huijer dat zelfcontrole, zich leren beheersen in overvloed, een van de big five persoonlijkheidskenmerken is om het ver te schoppen in het leven. Ze concludeert: ‘Niet jong geleerd is simpelweg niet oud gedaan. Het is dus aan ons, volwassenen, om rolmodel te zijn voor onze kinderen en kleinkinderen.’

Rolmodel zijn. Opvoeden. Wanneer doen we het goed!?

Marieke Henselmans, omschreven als dé experte op het gebied van vrolijk besparen, is intens bezig met het thema consuminderen en meer bepaald met wat we onze kinderen op dat vlak kunnen meegeven.** Ze legt in haar lezingen aan ouders de vraag voor of ze het idee hebben dat ze genoeg doen, zowel op materieel als op niet-materieel vlak, dat laatste onder de vorm van tijd, aandacht, liefde, geduld. Uit de antwoorden blijkt dat een gevoel van tekortschieten permanent op de loer ligt.

Zeker in een scheidingssituatie is een diep schuldgevoel over het verdriet dat daardoor in het leven van kinderen is gekomen permanent op de achtergrond aanwezig. De verleiding is groot om te proberen dit gevoel met materie te compenseren. Bij mensen in armoede kan dit leiden tot een constant gevecht met het beschikbare budget, bij wie beschikt over voldoende middelen tot een schier eindeloze materiële verwennerij.

Die vage gevoelens van onbehagen en schuldig zijn onder de loep nemen is de eerste opdracht. Zijn ze terecht? Misschien ontdek je dat je kinderen over voldoende speelgoed, boeken en andere spullen beschikken, maar dat je eigenlijk tekortschiet in aandacht en geduld. Hoe kan je daar iets aan veranderen? Als je minder spullen koopt, moet je misschien minder werken en heb je meer tijd voor de kinderen. Praat met de kinderen als je je schuldig voelt over de scheiding. Je kunt je spijt uitdrukken en vragen of ze je iets kwalijk nemen. Misschien valt het antwoord best mee.

‘Als je na al je gepieker concludeert dat je het zo slecht nog niet doet, afgezien van enkele onvermijdelijke uitglijders, leg dat dan vast voor jezelf. Schrijf het op en lees het als de koopdrift weer toeslaat. Bestempel een leuke foto tot symbool van het feit dat jullie het fijn hebben met elkaar. Komen er dure wensen op: werp een blik op de foto. We hebben het goed, ook zonder nieuwe broek of wereldreis’, is een concreet bruikbare suggestie te lezen bij Marieke Henselmans.

samen spelen

En dan zijn er nog de oma’s en opa’s, die soms wel in een wedloop met elkaar verwikkeld lijken voor de bovenste plek op het erepodium van de beste grootouder. Wat zijn onze motieven? Vrezen we dat we de kleinkinderen zullen teleurstellen wanneer we niet meedoen aan het opbod? Je kan de ontgoocheling lezen in ‘Eén kadootje maar, oma?’. Veel enthousiasme is verder niet te verwachten over je keuze voor St Niklaas of Kerstmis. Misschien ook niet over het feit dat je pakjes voorziet voor minder bevoorrechte kindjes. Dat voor jou een boswandeling, speeltuinuurtjes samen of een gezelschapsspel een even waardevol geschenk zijn, is mogelijk niet vanzelfsprekend. Maar hopelijk leren kleinkinderen hieruit dat het anders kan en durf je steeds meer de ‘zuinige of gierige’ oma of opa zijn.

* http://songteksten.net/lyric/1995/98658/admiral-freebee/too-much-of-everything.html
** Haar ervaringen pende Marieke Henselmans neer in Consuminderen met kinderen. Wat geef je ze mee?, 2014

 

majo van ryckeghem
januari 2018